Świadomość siebie i własnych potencjałów, asertywność i odwaga - wartości edukacji Montessori dziś.

28.04.2014    |    Posted by:

Założenia pedagogiczne Marii Montessori, które powstały ponad 100 lat temu są teraz bardzo aktualne. Można nawet śmiało powiedzieć, że wartości wychowawcze wynikające z tych założeń, siła charakteru, która jest budowana dzięki edukacji Montessori jest dziś bardzo potrzebna naszym dzieciom, bardziej niż kiedyś. Korczak, Frenet, Montessori czy Rousseau pisząc o “pedagogice wychodzącej od dziecka”, teraz szczególnie wpasowują się w próbę zmiany podejścia do wychowania dzieci przez rodziców. W dobie świadomych rodziców, myślenie nakierowane jest na dziecko i jego potrzeby, na dostrzeganie potencjałów, zainteresowań dziecka i na budowanie silnej osobowości.

 

By dostrzec znaczenie pedagogiki Marii Montessori, należałoby przyjrzeć się panującemu kryzysowi wartości oraz zadać sobie pytanie czego potrzebują dzieci w dobie ciągłych zmian.

 

1. Media, troszcząc się o oglądalność, słuchalność oraz poczytność nie zważają na szkodliwe treści, które niosą młodemu człowiekowi, który w coraz bardziej zwariowanym świecie zaczyna czuć się coraz bardziej odepchnięty i zagubiony, miewa trudności w odróżnianiu dobra od zła.

 

Dziecko musi być odporne, na niepożądane działania zewnętrzne, musi zbudować silny charakter i mieć świadomość co jest złe a co jest dobre. W otoczeniu Montessori jest to możliwe, dzięki dążeniu do samodyscypliny. Budowanie samodyscypliny w dziecku jest możliwe tylko wtedy gdy dziecko uczy się na błędach, ma możliwość dokonywania wyborów i zna ich konsekwencję. Dawanie poczucia odpowiedzialności, praca nad koncentracją oraz całe środowisko montessoriańskie wpływa na samodyscyplinę dziecka.

 

2. W dobie urządzeń cyfrowych, gdy wszystko można obliczyć, sprawdzić, dowiedzieć się przez i-Padʼa czy iPhoneʼa za pomocą przesuwania palcem po ekranie, dzieci są mniej kreatywne, mniej niezależne i prze-bodźcowane.

 

W otoczeniu przedszkola czy szkoły Montessori, dzieci i młodzież pracują, uczą się przede wszystkim na konkretach, poprzez dotyk i manipulację przedmiotami.

Jest to niezbędny proces do budowania inteligencji i rozwoju mózgu, tak jak mówiła Montessori: “The Hands are the Instrument of Manʼs Intelligence”. Co nie oznacza, że w szkołach Montessori nie korzysta się z komputerów, czy i-padów. Urządzenia są jednak tylko dodatkiem i urozmaiceniem. Urządzenia nie zastąpią doświadczania i eksperymentowania na realnych przedmiotach.

 

3. Ludzie i instytucje odpowiedzialne za wychowanie i kształtowanie młodego pokolenia nie są już dla nich autorytetem.

 

Nauczyciele w Montessori są przewodnikami, są obecni podczas zdobywania wiedzy przez dzieci czy młodzież. Nauczyciele nie wystawiają ocen, nie przyklejają etykiet, nie stawiają barier dzieciom zdolnym tylko dlatego ,że wybiegają ponad program. Nauczyciele Montessori przygotowują jedynie pole do rozwoju, pokazują narzędzia pracy. W takim systemie edukacyjnym dzieci nie tylko szanują nauczycieli, ale również same sobie zawdzięczają, to co potrafią. Poszanowanie godności dzieci to jedna z podstawowych założeń pedagogicznych Marii Montessori. Jeśli traktujmy dzieci z szacunkiem to pozwalamy im na samodzielność oraz dopuszczamy możliwość odmowy współpracy, czy niechęci do wykonywania pewnych czynności. Jest to jeden z trudniejszych aspektów w edukacji Montessori. Tak budowana jest asertywność.

 

4. Powszechność przemocy, wzrost przestępczości, brak zaufania do współobywateli.

 

Maria Montessori szła w kierunku pobudzenia trwałej mądrości, co z natury jest kotwicą, filarami i fundamentem charakteru. Mądrość życiowa , kreatywność, samostanowienie o sobie, asertywność to cechy, które chcielibyśmy by nasze dzieci miały jak będą dorosłe. Jeśli naprawdę tego chcemy, musimy przestać wymagać od dziecka by było posłuszne i podporządkowane. Jedno przecież wyklucza drugie.

 

5. Konsumpcjonizm, relacja do świata oparta jest na zawłaszczaniu, nabywaniu, posiadaniu, wartości bycia schodzą na drugi plan.

 

Dzieci w Montessori poznają wartości świata naturalnego, dostrzegają wartość “małych rzeczy”, potrafią zbudować coś z niczego, zaopiekować się zwierzęciem i dostrzec matematykę, geografię, język w otaczającym ich świecie. Dzieci w Montessori pracują, bawią się życiem, nie wymyślonymi przez dorosłych gadżetami czy zabawkami. W Montessori umożliwia się dziecku zrozumienie siebie, swoich wartości, swoich potrzeb poprzez koncentrację, skupienie, wybory, harmonię w otoczeniu i działaniu. Wychowywanie do wolności również powoduje uniezależnienie się od bodźców zewnętrznych, od chęci imponowania posiadaniem.

 

6. Plaga rozwodów, niestabilność w rodzinach, ciągła pogoń za lepszą pracą, przeprowadzki itd.

 

Podstawowym założeniem pedagogiki Marii Montessori jest miłość - podstawą zdrowia moralnego jest zaspokojenie potrzeb emocjonalnych. Dzieci muszą się czuć kochane miłością bezwarunkową. Nauczyciele w placówkach Montessori oferują przede wszystkim swoje serce, słuchają co dzieci mówią, budują poczucie własnej wartości i pomagają im znaleźć swoją drogę, niezależnie od ich uzdolnień i problemów.

 

7. Życie wypełnione jest pośpiechem...

 

Harmonia i spokój, do którego się dąży w otoczeniu Montessori jest takim antidotum na zwariowany świat. Lekcje ciszy w Montessori, brak bodźcujących zabawek, postawa nauczyciela pracującego w zwolnionym tempie ma wpłynąć na wyciszenie i koncentrację dziecka. Nauczyciele Montessori uczą się zwalniać. Pokazujemy pomoce dydaktyczne wolno, ponieważ dzieci uczą się, patrząc na to, co robimy. Nie biegamy w klasie, zamiast tego kształtujemy w nich odruch poruszania się powoli. Maria Montessori uważała, że obcowanie ze sztuk, muzyką, literaturą, pięknem naszego otoczenia budzi w dziecku zamiłowania do piękna w sensie ogólnym oraz, że daje mu wewnętrzny spokój. Piękny, zadbany ogród, a w nim rośliny i zwierzęta pielęgnowane przez dzieci, rozbudza zamiłowanie do porządku i uczy odpowiedzialności. Porządek w otoczeniu przenosi się na życie wewnętrzne.

 

Etap przedszkolny, to czas kiedy dzieci budują podstawy swojego charakteru, osobowości, łatwo przyswajają wiedzę i chłoną otoczenie. Według Montessori podstawą do rozwoju dziecka jest przygotowane, bezpieczne otoczenie, w którym dziecko może swobodnie się poruszać oraz nauczyciel czy rodzic jako przewodnik. Zadaniem otoczenia nie jest jednak formowanie dziecka na czyjeś podobieństwo, lecz pozwolenie mu na pokazanie siebie i swoich potencjałów. Według Montessori, atmosfera swobody i wolności, niekrępowanie naturalnej aktywności dziecka, sprzyja pełnemu rozwojowi oraz wzmacnia poczucie pewności siebie. Tworząc takie środowisko możemy wspólnie podjąć próbę zmiany świata, lub też przygotować swoje dzieci na trudy, które mogą ich spotkać w życiu.

 

Marianna Mordka

Dyrektor Przedszkola i Żłobka Dziecięcy Świat Montessori w Niemczu